تاخیر ۳۲ ساله درتصویب اساسنامه شرکت ملی گاز

هوشنگ قادری:

مجلس شورای اسلامی‌پس از تصویب قانون نفت در سال ۱۳۶۶، فرصت شش ماهه‌ای برای تدوین اساسنامه شرکت ملی گاز به وزارت نفت داده بود اما این اساسنامه تا امروز تصویب نشده است.

یکی از مهم‌ترین بخش‌های صنعت نفت کشور که علاوه بر تامین مستقیم رفاه مردم، نماد اعتماد به توان داخلی به‌شمار می‌رود، صنعت گاز است. به گفته متخصصان بالغ بر ٩٥ درصد نیاز این صنعت در بخش‌های مختلف به‌دست بخش داخلی تامین می‌شود. از سویی دیگر گاز نقش مهمی ‌در زندگی روزمره جامعه، حمل و نقل و همچنین صنایع ایفا می‌کند، به طوری‌که حذف این نعمت الهی از روند زندگی کنونی محال به‌نظر می‌رسد. سال گذشته با وجود این‌که بخش‌های مختلف اقتصاد کشور با تحریم‌های ناعادلانه امریکا دست و پنجه نرم می‌کرد، میزان برداشت ایران از میدان گازی پارس جنوبی نسبت به رقیب قطری خود پیشی گرفت. از طرفی شرایط گازرسانی شهری و روستایی کشور نیز شرایط مطلوبی را تجربه کرد. طبق تازه‌ترین اطلاعات به‌دست آمده در سال گذشته ١١٤٢ شهر گازرسانی شدند که نشان از ضریب نفوذ 2/97 درصدی شبکه گاز در کشور دارد.

در بخش روستایی نیز بر اساس آخرین سرشماری نفوس و مسکن سال ٩٥، حدود ٢٨٧٩٣ روستا گازرسانی شدند که سهم ٨٠ درصدی بخش روستایی را در بر می‌گیرد. این در حالی است که وعده شرکت ملی گاز ایران مبنی بر گازرسانی روزانه به ١٠ روستا محقق شد. مروری بر شرایط صنعت گاز کشور نشان می‌دهد که هر چند در بخش تجارت گاز سهم اندکی در اختیار داشته و باید تلاش بیشتری در این زمینه داشته باشیم، اما بر آیند این زیرمجموعه غیرنفتی در داخل کشور تا حد بالایی مورد پذیرش است. این در حالی است که با وجود اهمیت بالای این صنعت، آن هم دقیقا در دورانی که با توجه به پوشش مطلوب داخلی، نیاز به ورود جدی به بازارهای صادراتی وجود دارد؛ اساسنامه این شرکت همچنان روی میز بهارستانی‌ها باقی مانده است.

احمد موسوی، کارشناس حوزه گاز با بیان این‌که شرکت ملی گاز ایران در سال ۱۳۴۶ تاسیس و اساسنامه آن در سال ۱۳۵۶ تصویب شد، گفت: بر اساس این مصوبه شرکت ملی گاز ایران یکی از شرکت‌های فرعی شرکت ملی نفت ایران است. در ادامه با تصویب قانون نفت در سال ۱۳۶۶ و ذکر این نکته در آن مبنی بر این‌که شرکت ملی گاز ایران یکی از چهار شرکت تابعه وزارت نفت است، اساسنامه آن از درجه اعتبار ساقط شد. به گفته این کارشناس حوزه گاز، پس از تصویب قانون نفت در سال ۱۳۶۶ مجلس شورای اسلامی‌فرصت شش ماهه‌ای جهت تدوین اساسنامه شرکت ملی گاز به وزارت نفت داده بود اما تا به امروز اساسنامه شرکت ملی گاز به تصویب نرسیده است. این در حالی است که پس از تصویب قانون اصلاح قانون نفت در سال ۱۳۹۰ نیز، مجلس شورای اسلامی‌فرصت یک ساله دیگری را به وزارت نفت جهت تدوین اساسنامه ۴ شرکت تابعه وزارت نفت از جمله شرکت ملی گاز داد که این فرصت نیز به پایان رسید و اساسنامه همچنان بلاتکلیف ماند. موسوی با بیان این‌که مجلس شورای اسلامی‌جهت تدوین اساسنامه شرکت ملی گاز در سال ۱۳۹۶ کمیته‌ای را متشکل از مسوولان و نمایندگان تام‌الاختیار وزارت نفت، سازمان برنامه و بودجه کشور، سازمان بازرسی کل کشور، مجمع تشخیص مصلحت نظام و مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی‌تشکیل داده و جلسات متعددی را در این رابطه برگزار کرد. در سال ۱۳۹۵ اساسنامه شرکت ملی نفت ایران در مجلس شورای اسلامی‌تصویب شد که نقطه آغازی برای تصویب سایر اساسنامه‌های شرکت‌های زیرمجموعه وزارت نفت (شرکت ملی گاز ایران، شرکت ملی پتروشیمی‌ و شرکت پالایش و پخش) بود. در بهمن‌ماه سال ۱۳۹۷ سید‌علی ادیانی، رئیس کمیته تدوین اساسنامه شرکت ملی گاز ایران خبر از پایان بررسی و تدوین اساسنامه شرکت ملی گاز داد. با این حال اساسنامه شرکت ملی گاز ایران تاکنون در کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی ‌به تصویب نرسیده است و با نزدیک شدن به دوران انتخابات مجلس شورای اسلامی، تصویب این اساسنامه از سوی مجلس دوازدهم در ‌هاله‌ای از ابهام قرار دارد. از طرفی با توجه به این‌که شرکت ملی گاز در حال حاضر اساسنامه مشخصی ندارد تصویب اساسنامه شرکت ملی گاز ایران علاوه بر الزام قانونی باعث مشخص کردن حدود و اختیارات این شرکت و تنظیم روابط وزارت نفت با این شرکت تابعه می‌شود. ضمن این‌که منجر به حل و فصل مسائل اختلافی بین شرکت ملی نفت ایران و شرکت ملی گاز ایران از جمله موضوع مهمی ‌همچون صادرات گاز خواهد شد.