گام مهم ایران و مصر برای احیای روابط
صباح زنگنه
دو روز پیش نشریه العربی الجدید در گزارشی به موضوع دیدار یک هیات بلندپایه ایرانی با مقامات مصری در قاهره پرداخت. در گزارش این روزنامه، موارد متعددی در روابط تهران و قاهره مورد اشاره قرار گرفته بود که شاید مهمترین آن، مباحث امنیتی در مورد دریای سرخ بود.
بهصورت مشخص شنیدن چنین خبری در این بازه زمانی از اهمیت قابل توجهی برخوردار است و نشان میدهد که اتفاقات مهمی در سطح منطقه در حال روی دادن است و دو کشور در سطح عالی تصمیمات بسیار مهمی گرفتهاند که در حال اجرا است.
ایران و مصر بهعنوان دو کشور بزرگ در دو قاره آسیا و افریقا حضور دارند و روابط این دو کشور نیز در طول تاریخ فراز و نشیبهای زیادی داشته است و در مقاطعی بسیار نزدیک و در مقاطعی دچار خصومت شدهاند. تهران و قاهره در زمان پس از عبدالناصر به یکدیگر نزدیک شده و حتی حکومت ایران در زمان جنگ مصر و اسرائیل با ارسال نفت به این کشور کمک شایانی انجام دادند؛ اما در مقطع انقلاب اسلامی و با خارج شدن ایران از زمره کشورهای اقمار امریکا، این دو کشور از یکدیگر فاصله گرفتند و بعد مساله میزبانی از شاه و همچنین ارسال کمک به صدام حسین در زمان جنگ هشتساله پیش آمد و بر فاصله دو کشور افزود.
روابط اقتصادی دو کشور پیش از این حوادث روابطی در حال گسترش و صادرات نفت، ماشینآلات، اتوبوس و خودرو و سایر تجهیزات صنعتی رو به افزاش بود و کارخانهها و بانک مشترک شکل گرفته بود که بانک مشترک ایران و مصر همچنان فعال است و پروژههای متعددی نیز در مصر با سرمایه این بانک شکل گرفته است.
در فاصله این سالها بعضا برخی کشورهای عرب، مصریها را علیه ایران تحریک میکردند و امریکاییها نیز هر از گاهی به این کشور فشار میآوردند که به سمت عادیسازی روابط با ایران حرکت نکند، اما ثبات نظام در جمهوری اسلامی ایران و حضور و نفوذ ایران در منطقه برای مصریها هم جلب توجه کرده که بهرغم فشارهای امریکا و غرب، ایران از مواضع خود عدول نکرده و همچنان طرفدار موضوع فلسطین و مخالف اشغالگری است.
مصریها به چشم خود دیدند که کدام کشور در کنار مردم سوریه ایستاد و از استقلال این کشور دفاع کرد و ایران و مصر در قضیه سوریه مواضع مشترکی دارند و میتوانند بیشتر همکاری کنند. در مورد عراق نیز مصر مایل است مجددا حضور داشته باشد و از نفوذ و حضور جمهوری اسلامی در این کشور آگاه است. در مساله یمن، مصریها تجربه تلخی را پشت سر گذاشتهاند و عملا حضور و دخالتشان در این کشور منجر به شکست شده است و الان هم بیتمایل نیستند که در حل و فصل مساله یمن نقشی ایفا کنند؛ اما همواره نگران موضعگیریهای عربستان هستند که بهنظر میرسد، این اواخر ریاض نیز مخالف نیست که قاهره به کمکش بیاید تا از بحران و باتلاق یمن با کمترین هزینه خارج شود.
ایران و مصر در مسائل اقتصادی و تجاری میتوانند شرکای خوبی باشند و مصر اخیرا اقداماتی صورت داده است که وجه تمایز این کشور با سایر کشورهای عربی وابسته به امریکا را بهخوبی نشان میدهد؛ برای مثال مصر موضوع راهاندازی پروژههای تولید برق و انرژی خود را غالبا در اختیار شرکتهای آلمانی قرار داد، در حالی که عراق تا این لحظه نتوانسته از پیشنهادهای جذاب این شرکتها برای راهاندازی شبکه برق و خروج از بحران انرژی استفاده کند که این یک موضع پیشرو محسوب میشود. قاهره همچنین در موضوع خرید تجهیزات نظامی از روسیه مستقل عمل کرده است.
همچنین اقدامات ترکیه و تحولات اخیر در لیبی، سوریه و افغانستان بهعنوان نماینده سازمان ناتو برای مصر غیرقابل هضم است و همکاری با ایران میتواند تحرکات توسعهطلبانه ترکیه را در منطقه کشورهای عربی و افریقایی کنترل کند که این هم عاملی است که مصر در پی حلوفصل موارد فیمابین با ایران است.
