نوشتن کتاب در بوشهر سیر صعودی پیدا کردهاست
الهام بهروزی
جایزه کتاب سال استان بوشهر از جمله رویدادهای نوپای کتابمحور در این استان است که نقش موثری در شناسایی ظرفیت فرهنگی و نویسندگان هماستانی و آثار شاخص منتشرشده این خطه ایفا میکند. رویدادی که خلأ آن بهشدت در استان احساس میشد. خوشبختانه این جایزه از سال 98 فعالیت خود را با راهاندازی دبیرخانه دائمی در ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان بوشهر آغاز کرد که با استقبال نویسندگان، شاعران، مترجمان و مولفان سراسر استان مواجه شد؛ بهطوری که در دومین دوره 140 اثر به این جایزه در حوزههای مختلف ارسال شد.
دومین جایزه کتاب سال استان بوشهر که فراخوانش تیرماه امسال منتشر شد، روز گذشته (یکشنبه، 21 آذرماه) در آیینی با معرفی برگزیدگان این دوره به کار خود پایان داد. اجرای آیین پایانی این رویداد را مسعود فیروزی، مجری صدا و سیمای مرکز بوشهر برعهده داشت.
مدیرکل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان بوشهر در بخش نخست این آیین گفت: با توجه به شأن والای کتاب و اهالی آن میطلبید مراسم امروز با حضور جمع کثیری از کتابخوانان و کتابدوستان برگزار شود، ولی با توجه به شرایطی که کرونا بر استان حاکم کرده است، بهمنظور رعایت پروتکلهای بهداشتی این آیین بهصورت آنلاین برگزار میشود.
فاطمه کرمپور در ادامه با بیان اینکه در بحث اهمیت کتاب و کتابخوانی همین کافی است که خداوند معجزه آخرین فرستاده خود را کتاب قرار داد، افزود: چراکه کتاب راهی برای رسیدن به دانایی و توانایی است. ابزاری که دانش بشر را از تباهی نجات میدهد و به گفته شکسپیر: «کتاب بزرگترین اختراع بشر است.»
وی با تاکید بر اینکه توسعه و شکلگیری تمدنهای بشری در سایه این اختراع بشری محقق شده است؛ تصریح کرد: مک لوهان میگوید: «کیفیت زندگی شما را دو چیز تعيين ميکند: کتابهايي که ميخوانيد و انسانهايي كه ملاقات ميكنيد.»
کرمپور در ادامه به تاریخچه تاسیس جایزه کتاب در ایران اشاره کرد و گفت: کتاب سال ایران برای نخستین بار در سال 1343 در کشور راهاندازی شد و در دوران پس از انقلاب نیز از سال 61 جایزه کتاب جمهوری اسلامی ایران دوباره فعالیت خود را از سر گرفت که هر ساله بهمنماه برترینهای حوزه نشر را معرفی میکند ولی در استان بوشهر با توجه به حجم بالای تولید کتاب، خلأ برگزاری چنین رویدادی احساس میشد. از اینرو در سال 98 تصمیم به برگزاری کتاب سال استان بوشهر گرفته شد.
وی با بیان اینکه این رویداد بهصورت دوسالانه برگزار میشود، افزود: در دوره نخست جایزه کتاب سال استان بوشهر 100 اثر به دبیرخانه این رویداد ارسال شد که این استقبال نشان از جایگاه ارزنده این رویداد در نزد نویسندگان و مولفان هماستانی بود.
مدیرکل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان بوشهر در پایان به تدام اجرای طرحهای بوشهر در طرح پایتخت کتاب ایران اشاره و تصریح کرد: از سال 96 که بوشهر بهعنوان پایتخت کتاب ایران معرفی شد تا کنون همچنان بر اجرا و برگزاری طرحهای پایتخت کتاب ایران در استان اهتمام داشته و داریم. افزون بر این، تمام دبیرخانههای مربوط به حوزه کتاب در استان بوشهر فعال است و خوشبختانه فعالان حوزه کتاب و کتابخوانی استان بوشهر با تلاشی که در حوزه ترویج فرهنگ کتاب و کتابخوانی دارند در این سالها در رویدادهای معتبر کتابمحور کشور با کسب عناوین برگزیده این رویدادها بارها و بارها درخشیدهاند و برای استان افتخارآفرینی کرده و میکنند.
در بخش بعدی این آیین دکتر ایرج نبیپور، نویسنده کتاب «تاریخ پزشکی ایران» گفت: متاسفانه ما امروز داریم از دنیا و صفحات زیبای کتاب کمکم دل میکنیم و به سمت فضای فریبنده مجازی متمایل میشویم و چیزهایی که در این فضا میخوانیم در ما ماندگار نیست و زود پاک میشود. بنابراین اگر میخواهیم چیزی در وجود ماندگار و اثرگذار شود، بایستی کتاب بخوانیم و آن را لمس و با آن زندگی کنیم.
وی با تاکید بر اینکه هیچچیزی این قدرت را ندارد که جای کتاب را بگیرد، افزود: در ژاپن که پرچمدار فضای مجازی است، شما میبینید که مردم ژاپن برای خرید کتاب شبانه صف میکشند که این اهمیت کتاب را در این جامعه توسعهیافته به نمایش میگذارد و ما هم امیدواریم که این رفتار کتابخوانی و تحسینشده در کشور ما باب شود و این یادگیری از دوران کودکی در کودکان ما نهادینه شود؛ ما با آشنایی با جهان کتاب میتوانیم زندگی در چند جهان را تجربه کنیم. خوشبختانه امروز سیر نوشتن کتاب در جنوب کشور و استان بوشهر صعودی است. امروز از کرانه کتاب به مرکز و درون کشور میرود و مثل قبل نیست که از درون، کتاب به کرانه کشور میآمد.
نبیپور در پایان به مولفههای مهم کتابهای منتشرشده نویسندگان بوشهری در سالهای اخیر اشاره و تصریح کرد: اول اینکه این کتابها مبتنی بر پژوهش هستند. دو، سیمای بینارشتهای دارند. سوم، این کتابها به همت نویسندگان جوان به رشته تحریر درآمدهاند که این بلوغ نشر را در استان بوشهر به رخ میکشد و چهارم این کتابها ویژگی مرجعیت پیدا کردهاند؛ یعنی از آنها بهعنوان کتاب مرجع در کشور استفاده میشود.
بشیر علوی، نویسنده، پژوهشگر و منتقد ادبی نیز در بخش بعدی این آیین به نمایندگی از سیدکوچک هاشمیزاده، پژوهشگر، زبانشناس و نویسنده خورموجی در خصوص کتاب «بنیادهای دستوری دشتی» به ایراد سخن پرداخت و گفت: این اثر نمونه کاملی از کتاب در حوزه گویششناسی استان بهویژه شهرهای دشتی، دیر، بردستان و تنگستان بهشمار میرود که در سال 97 منتشر شد. اثری که به صورت دقیق و عالمانه به شناسایی واژههای بومی و لهجه و گویش دشتی پرداخته است.
وی تصریح کرد: سیدکوچک هاشمیزاده نامی بزرگ در عرصه پژوهش و زبانشناسی استان بوشهر است که با تالیف فرهنگ واژگان دشتی با ریشهیابی و بازشناسی واکهها، پسوندها، فعلهای مستعمل در گویش دشتی و بیان معادل آنها در زبان فارسی و در گویشهای دیگر این گویش را به خوبی بازشناسی کرده است.
علوی بیان کرد: در کتاب واژگان دشتی ما با دهخدای استان بوشهر روبهرو هستیم که برای نگارش آن نیاز به گروهی از واژهشناسان بود اما هاشمیزاده به تنهایی این اثر را خلق کرد تا نیاز پژوهشگران حوزه گویششناسی استان بوشهر را برطرف کند. بهجرات میگویم که این کتاب یکی از جامعترین منابع گویششناسی کشور است که با اشراف به گویشهای استان بوشهر و بر پایه دانش نوشته شده است.
نویسنده «نیم قرن شعر فارسی» در بخش دیگری از گفتههایش به اثر خود با عنوان «دو منظومۀ نویافته (سالهای سیاه و شکوفههای حمیدی شیرازی)» اشاره کرد و گفت: این کتاب یا از سوی ساواک در دوره خودش جمعآوری شده یا در اثر کمتوجهی ناشر یا شاعر نایاب شد تا جایی که زمانی که خواستم این اثر را مورد بررسی قرار دهم هیچ نسخهای از آن را پیدا نکردم تا به راهنمایی پیرمردی در روستای برداسکن مشهد توانستم میکروفیلم آن را از کتابخانه مجلس پیدا و کپی کنم.
وی در پایان یادآور شد: شعرهای این کتاب از نظر مهم است که حمیدیشیرازی بر هر شعر یک شرح تاریخی نوشته است که به آن هویت میبخشد و در این اثر اوج خفقانی که در آن دوره حاکم بود به زبان شعر به تصویر کشیده است.
معاون فرهنگی و مطبوعاتی ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان بوشهر هم گفت: در اين دوره، درمجموع 140 عنوان مورد ارزيابي قرارگرفت كه پس از داوري مرحله اول 16 عنوان کتاب به مرحله دوم راه يافت که از میان آثار یادشده، پس از ارزیابی دقیق و علمی هر اثراز سوی حداقل دو نفر از داوران، سه عنوان کتاب، «برگزیده» و 10 عنوان کتاب «شایسته تقدیر» شناخته شد.
آنیتا مظفری به معیارهای داوری آثار در این رویداد اشاره و تصریح کرد: بدیعبودن موضوع کتاب، رعایت استانداردها در ساختار، فصلبندی، نگارش، دستور زبان و گزینش واژگان، رعایت استانداردها در ذکر منابع و مآخذ، بالابودن عیار علمی محتوای کتاب، بهرهمندی از قدرت تحلیل و استنتاج منطقی، پاکیزگی و آراستگی کتاب از حیث حروفچینی، صفحهآرایی و چاپ و رعایت استانداردهای تصحیح و ترجمه درخصوص آثار ترجمهشده و تصحیحشده معیارهایی بودند که آثار بر اساس آن داوری و بررسی شدند.
مظفری در پایان یادآور شد: در دومین جایزه کتاب سال استانی بوشهر آثار در موضوعات دهگانه ردهبندي دیویی و نیز گروه کودک و نوجوان ارزيابي و داوري شد.
برگزیدگان دومین جایزه کتاب سال بوشهر بر اساس رای هیات داوران به تفکیک بخشهای این رویداد این شرح معرفی شد: آثار برگزیده: علوم کاربردی: علوم پزشکی: دو اثر زیر بهصورت مشترک انتخاب شدند: تاریخ پزشکی ایران: درسنامهای برای دانشجویان پزشکی، تالیف ایرج نبیپور، فلسفه پزشکی آینده، تالیف ایرج نبیپور. تاریخ و جغرافیا: تاریخ/ استانشناسی: بوشهر، شهر، جامعه و تجارت 1947ـ1797، تالیف ویلم فلور، ترجمه اسماعیل نبیپور.
آثار شایسته تقدیر: زبان: گویشهای محلی/ استانشناسی: بنیادهای دستور گویش دشتی [براساس و روش دستور زبان گویش بیرجند تالیف استاد دکتر جمال رضایی]، پژوهش و تألیف سیدکوچک هاشمیزاده. علوم کاربردی: علوم پزشکی: دو اثر زیر بهصورت مشترک انتخاب شدند: فناوریهای همگرا و آیندهداروسازی، تالیف حسین رستگار و ایرج نبیپور. پزشکی ژرف: چگونه هوش مصنوعی میتواند مراقبتهای سلامت را دوباره انسانی سازد، تالیف اریک توپال، ترجمه ایرج نبیپور. هنر: هنرهای نمایشی، تالیف: مجموعه مقالات درآمدی بر تئاتر مقاومت: پیرامون تئاتر جنگ و مقاومت فرهنگی در جهان، تالیف جهانشیر یاراحمدی و مهدی نصیری، ترجمه: خلق اثر و کپیرایت: ملزومات حقوقی برای فیلمنامهنویسان و هنرمندان خلاق، تالیف جان ال. گایگر و هوارد سوبر، ترجمۀ زهرا حاجب، معماری و شهرسازی/ استانشناسی: گذری در پیچوخم بافت تاریخی بوشهر، تالیف ندا مظفری، موسیقی/ استانشناسی: بابا الهوا: موسیقی و مردمشناسی بومیان کیش، تالیف محسن شریفیان، ادبیات: شعر معاصر: عشق و بهار دشتی، سروده سیداسماعیل بهزادی، متون قدیم: دو منظومه نویافته (سالهای سیاه و شکوفههای حمیدی شیرازی)، پژوهش و تصحیح بشیر علوی، کودک و نوجوان: نمایشنامه: دوربین گلی، نوشته علی غلامی.
یادآوری میشود، اجرای گروه موسیقی ایرانی به سرپرستی روزبه حقپرست از دیگر برنامههایی بود که در این آیین اجرا شد.
