اهمیت و تقویت مهارتهای حرکتی در کودکان
راضیه علی زاده
یکی از مهمترین مهارتهایی که میتوان آن را پیشنیاز یادگیری دانست، مهارت حرکتی است کودکان از بدو تولد برای انجام کوچکترین کارهای خود نیازمند یادگیری مهارتهای حرکتی مختلف هستند تا بتوانند کمکم مراحل رشد خود را شروع کنند؛ و در هر مرحله از رشد بتوانند، بهتنهایی از عهده کارهای مناسب سن خود برآید و برای زندگی آینده آماده شوند به مهارتهایی، مهارت حرکتی گفته میشود که کودکان در طول روز با آنها سروکار دارند و برای انجام کارهای مختلف به آنها نیاز دارند.
این مهارتها با استفاده از عضلات کوچک دستها، پاها، مچ، انگشتان دستوپا انجام میشود. طوری که مغز کودک حین انجام کارها بین حرکات عضلات هماهنگی ایجاد کند در این یادداشت میخواهیم شما را با سه مهارت از مجموعه مهارتهای حرکتی آشنا کنیم. فعالیتهای حرکتی ظریف به عضلات کوچکتر بدن مربوط میشود که در فعالیتهایی نظیر دراز کردن دست، گرفتن با پنجه، دستکاری کردن، گرفتن با انگشت، کف زدن، چرخاندن، باز کردن، پیچاندن، کشیدن یا خط کشیدن به کار میرود.
فعالیتهای حرکتی ظریف، فعالیتهای پیشنیاز نوشتن و دست خط هستند. اگر کودکی در اینگونه مهارتها تبحر داشته باشد، میتوان پیشبینی کرد که در دوران تحصیلی مشکل دست خط پیدا نخواهد کرد. این کودکان در کارهای هنری و دستی مهارت خاصی دارند. هماهنگی حرکتی شامل: هماهنگی چشم و دست، چشم و پا و اعمال حرکتی ظریف و انجام سایر کارهای دستی است. هر یک از این مهارتها در ایجاد ارتباط غیرکلامی ما مؤثر و دخیل است. عمل هماهنگ و یکپارچه چشم و دست، یا چشم و پا در ایجاد یک حرکت مؤثر و کارآمد، مستلزم یک پیوند حرکتی_ادراکی است رشد و تکامل هماهنگی چشم و دست، کودک را بر انجام مناسب اعمال حرکتی درشت، قادر خواهد ساخت؛ بنابراین در اجرای الگوهای متنوع حرکت در بازی و کار او را توانایی خواهد بخشید. هماهنگی چشم و پا، در رشد الگوهای حرکت درشت، هم چون حرکات جابهجایی، حرکات موزون و فعالیتهای دستکاری، ضروری است ادراک جنبشی (بهاضافه عضلانی) - لمسی، به دریافت محرکهای ورودی مربوط میشود که مستقیما بر تن و بر آگاهی وضع بدن در فضا اثر میگذارد.
بدن ما به انواع اندامها گیرنده بیرونی و درونی مجهز است که به حس لمس (بساوش)، فشار، درد، دما، بافت و آگاهی بر وضع قسمتهای مختلف بدن در فضا و مکان اختصاصیافته است، بهمنظور کمک به کودکان برای اینکه آگاهی و درک بیشتری از مفاهیم مربوط به ادارک جنبشی – لمسی بیابند، باید برای آنها شرایطی فراهم کنیم تا بتوانند تجارب و تمرینهایی درزمینه احساسهای جلدی داشته باشند. این تجربیات آنها را یاری میدهد تا اجرای تمرینهای چند حسی و به مدد مقایسه درجههای دما، رنگ، بافت و طرح، بساوش، قالب و شکل و نظایر آن، ادراک جنبشی لمسی را توسعه بخشند. همچنین باید کودکان را ترغیب کنیم تا بر آگاهیشان نسبت به وضع بدن خود در ضمن حرکت در فضا و مکان بیفزایند.
به نظر میرسد که هر چه کودکان درزمینه دریافت و پرداخت محرکهای ورودی کارآمدتر شوند در فهم و درک محیط و در نتیجه در بیان توصیف خود چه بهصورت کلامی و چه بهصورت دستی و از طریق حرکات تواناتر خواهند بود. یک کودک دارای مشکل یادگیری ممکن است در هر یک از این فرآیندهای رشدی دچار تأخیر و یا اختلال شده باشد. اگر کودک مهارتهای حرکتی را بهدرستی فراگرفته باشد میتواند کارها را بهطور مستقل انجام دهد و وسایل را جابهجا کند، دنیای اطراف خود را میشناسد؛ که این امر سبب رشد مهارتهای شناختی، گفتاری و حسی او میشود، اعتمادبهنفس و حس استقلال او افزایش پیدا میکند که منجر به ارتقا مهارت عملکرد اجرایی او میشود و تواناییهای او ارتقا پیدا میکند و برای مراحل بعدی زندگی آماده میشود. شما والدین میتوانید با احترام گذاشتن به ریتم یادگیری و رشد فرزندتان با او همراهی کنید، میتوانید با فراهم آوردن محیط مناسب برای جنبوجوش، حرکت، کنجکاوی و تقویت حواس و کشف کردن و در اختیار قرار دادن امکانات و ابزار لازم به او کمک کنید تا تواناییها و مهارتهای خود را تقویت کند.
