کشف لاشه یک دلفین در سواحل بندرعامری
داود علیزاده
نام دلفین را به زبان محلی در بوشهر «پیسو» مینامند و در هرمزگان «کراره» است. تاکنون 11 گونه از خانواده دلفینها در آبهای در خلیجفارس و دریای عمان شناساییشده است. از جمله مهمترین اینگونه آبزی به دلفین گوژپشت، یونس، بینی بطری هندی و بینی بطری معمولی اشاره کرد؛ البته جمعیت اینگونه در آبهای خلیجفارس و دریای عمان ایران نامشخص است اما برای مثال گونه دلفین گوژپشت پس از بازبینی و بررسی مجدد اطلاعات موجود در سال 2015 در رده گونه در معرض خطر انقراض در فهرست سرخ اتحادیه جهانی حفاظت (IUCN) قرارگرفته است. در سالهای اخیر پروژههای مختلفی تحت عنوان حفاظت از دلفینها در خلیجفارس تشکیلشده است با این وجود آلایندگی نفتی و صنعتی در خلیجفارس، خطر گرفتار شدن اینگونه در تور صیادی و ... همچنان اینگونه زیستمحیطی را تهدید میکند.
در سالهای اخیر موارد مختلفی از مرگ دلفینها در سواحل خلیجفارس گزارششده است. در روز گذشته نیز یک فعال محیط زیستی و مدیریت بومگردی پیسو در بندر رستمی بخش ساحلی دلوار از کشف لاشه یک دلفین در سواحل بندرعامری خبر داد.
شایان بهرامی در این زمینه به بامداد جنوب گفت: 21 بهمنماه با گزارش دوستان لاشه یک دلفین در بخش ساحلی دلوار کشف شد که در این زمینه با مسوولان محیطزیست و همچنین ریاست شیلات بندر رستمی هماهنگی لازم صورت گرفت.
این فعال محیط زیستی با اشاره به اهمیت وجود دلفینها در اکوسیستم دریایی منطقه خاطرنشان کرد: با توجه به قرارگرفتن دلفینها در زنجیره بالادستی اکوسیستم دریایی، وجود دلفینهای دوستداشتنی نشانههای خوبی برای یک دریا است که نشانه سالم بودن دریا و زنجیرههای پاییندستی است که حفظ و مراقبت از این موجودات دوستداشتنی اهمیت بالایی در حفظ اکوسیستم دارد.
وی در خصوص دلیل به گل نشستن این دلفین گفت: نمونهگیری شده که بتوانیم ارسال کنیم آزمایشگاه و البته جای زخم یا ضربه مشاهده نشده است. به نظر میرسد مرگ این آبزی پیشازاین در دریا در اثر گرفتار شدن در تور و خفگی بوده و لاشه با جریانات دریایی به ساحل آمده است، البته این مساله نیازمند تحقیقات بیشتری است که در این زمینه باید صورت بگیرد.
بهرامی با بیان اینکه قبلا هم موارد مشابهی از این نوع اتفاقها در سواحل بوشهر مشاهدهشده است به لاشه دلفین در ساحل ریشهر در اسفندماه 98 اشاره کرد.
به گفته وی براساس اعلام مدیرکل حفاظت محیط زیست استان بوشهر، با اندازهگیریهای انجام شده از لاشه در محل مشخص شد طول بدن دلفین به گل نشسته 273 سانتی متر بوده است.
بهرامی با اشاره به دیگر مورد مشاهده لاشه دلفین در بندرعامری افزود: دلفین دیگری نیز در ساحل بندر عامری در آبان 99 یافت شد که این دلفین نیز 157 سانتی متر بود.
این فعال محیط زیستی در پاسخ به این پرسش که آیا برای تحقیقات و پژوهش از لاشه موردنظر استفادهشده است؟ گفت: متاسفانه جسد چند روز قبل در دریا مانده تاحدودی فاسد شده بود که بااطلاع به شیلات و هماهنگی محیطزیست و موسسه طرح سرزمین بنده نمونهبرداری لازم را انجام دادم و سپس از دهیاری بندر عامری یک لور در اختیار گرفتم که لاشه در محلی که آلودگی محیطی برای اهالی نداشته باشد دفن شود.
وی با اشاره به آلودگیهای نفتی در سواحل خلیجفارس و تهدید گونههای جانوری در این منطقه تصریح کرد: بیشترین آلودگی از سوی نشتیهای نفتی که در برخی از فصلها و روزها بیشتر میشود. از طرف دیگر آلایندگیهای دیگر از قبیل تخلیه سوخت قایق و موتور به دریا، شستشو کشتی با مواد آلاینده در حاشیه ساحل، ریختن زباله نیز بهصورت متعدد در این سواحل دیده میشود که این اقدامات ضد محیط زیستی اولین لطمه را باکم شدن میزان صید متوجه دریانوردان میکند
بهرامی با تاکید بر آموزش مسائل زیستمحیطی به دریانوردان و سواحلنشینان افزود: متاسفانه این اقدامات از گذشته مرسوم بوده که ریشه در انجام نگرفتن آموزشهای محیط زیستی و توجه به این مسائل است.
این فعال محیط زیستی با بیان اینکه در سال 1398 بومگردی پیسو به کمک موسسه طرح سرزمین حامی پستانداران دریایی موفق به ثبت گروه دلفینهای منطقه در بندر رستمی بخش ساحلی دلوار شده است. افزود: بهعنوان حامی پیسو های دوستداشتنی نام اقامتگاه بومگردیمان را پیسو نامگذاری کردیم و در این راه با موسسه طرح سرزمین مستقر در کیش همچنین سازمان محیطزیست استان بوشهر همکاریهای لازم را بهصورت مستمر داریم.
به گفته وی سال 98 با کمک موسسه طرح سرزمین موفق به ثبت گروه دلفینهای گوژپشت روبروی اقامتگاه در ساحل بندر رستمی شدیم.
بهرامی در خصوص آموزشهای مسائل محیطزیستی در مدارس منطقه خاطرنشان کرد: همچنین در این راه پوسترهای آموزشی پس از برگزاری اردوی دانشآموزی محیط زیستی در روبروی ساحل اقامتگاه با کمک مدیر مدرسه شلیدان جهت آموزش دانش آموزان همچنین پاکسازی ساحل با کمک دانش آموزان روستا، اهالی و گردشگران بهصورت دورهای برگزار کردیم.
یادآوری میشود که شایان بهرامی به همراه جیران نصیری مدیریت بومگردی پیسو در بندر رستمی بخش ساحلی دلوار را برعهده دارند.
در سالهای اخیر موارد متعددی از رفتارهای مهرآمیز با این گونه نیز گزارششده است و صیادانی با مشاهده اینگونه در تور ماهیگیری خود اقدام به رهاسازی آن کردهاند. بهطورکلی اینگونه در دو منطقه بهطور دائم قابلدیدن است یکی در منطقه پارک ملی دیر نخیلو در استان بوشهر و دیگری در خور موسی در استان خوزستان؛ البته اینگونه در آبهای خورخوران و میناب در استان هرمزگان و گواتر در استان سیستان و بلوچستان هم دیده شده است.
دلفین گوژپشت خلیج فارس یکی از گونههای در حال انقراض به شمار میرود و برنامه اقدام و حفاظت از آن بخشی از مسوولیت اجتماعی صنایع بزرگ استان محسوب میشود. تدوین برنامه اقدام و حفاظت از این گونه نتیجه برنامه پژوهشی بسیار دقیقی است که در با همکاری پتروشیمی نوری صورت گرفته است.
حفاظت از دلفینها و جلوگیری از انقراض نسل این گونه با ارزش این منطقه در دستور کار سازمان منطقه آزاد قشم نیز قرار گرفته است. در بوشهر نیز برنامه اقدام و حفاظت از دلفین گوژپشت خلیج فارس با اهتمام پتروشیمی نوری عسلویه رونمایی شده است.
