جشنوارهای با نگاهی عمیق به هنر و دستساختههای بومی
الهام بهروزی
دومین جشنواره استانی کالا و محصولات فرهنگی «فیروزه» استان بوشهر در آیینی روز گذشته با معرفی برگزیدههای این دوره به کار خود پایان داد. این رویداد از سال گذشته (99) فعالیت خود را در این استان با اهدافی شامل شامل ترویج، تولید و مصرف کالاها و محصولات فرهنگی ایرانی- اسلامی با نگاه ویژه به محصولات فرهنگی اقوام ایران، تشویق تولیدکنندگان به تولید کالاهای فرهنگی با اولویتها و نيازهاي كشور، ترویج و توسعه فرهنگ کارآفرینی، خلاقیت و نوآوری در حوزه صنایع خلاق، زمینهسازی بهمنظور همافزایی شرکتکنندگان صنایع خلاق، رونق بازار مصرف کالاهای فرهنگی داخل کشور، معرفی فعالان خلاق به جامعه و نهادهای خصوص، پشتیبانی و حمایت از محصولات فرهنگی تولید شده در استانها و مطرح کردن آن در سطح ملی و بینالمللی و ایجاد دغدغه فرهنگی میان خانوادهها با افزایش مصرف آثار و تولیدات فرهنگی ایرانی و اسلامی آغاز کرد.
بیشک این جشنواره نقش موثری را در شناسایی ظرفیتهاي مستعد بومي و محلي در عرصههاي فرهنگي و دستساختههاي بومي و زينتي ایفا میکند؛ چراکه کالای فرهنگی بخشی از فرهنگ، هنر، آداب و رسوم، آیینهای یک مرز بوم را به شکل کالای قابل عرضه درآورده و بهعنوان سفیر فرهنگ و ارزشهای بومی و ملی در داخل و خارج ایران، رسالت انتقال پیامهای درست از منطقه و ارزشهای مستتر در آن را برعهده دارند. بنابراین ضروری است که کسب و کار فرهنگی در جامعه امروزی گسترش بیابد، چون با استفاده از ظرفیتهای داخل کشور و برنامهریزی در این زمینه از طریق کسب و کارهای فرهنگی ضمن کارآفرینی و اشتغالزایی گامی در راستای رونق اقتصاد و فرهنگ برداشته میشود.
بدیهی است در بازشناسی و معرفی کالاها و محصولات فرهنگی که نشات گرفته از اقلیم، فرهنگ، اندیشه و سنتها و آیینهای بومی محلی ماست، بایستی با برنامهریزی و جدیت گام برداشت. بیشک جشنواره حمایت از کالا و محصولات فرهنگی «فیروزه» فرصتی برای بازشناسی ظرفیتهای ارزشمند و صنایع و محصولات فرهنگی غنی بومی محلی استان بوشهر خواهد بود. این رویداد خوشبختانه در پی استقبالی که از سوی هنرمندان، فعالان فرهنگی و صنعتگران هماستانی از آن شد، در سال جاری دومین دوره خود را با میزبانی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان جم برگزار کرد و در این دوره پذیرای بیش از 616 اثر بود که در نهایت از این شمار، 61 اثر از 20 هنرمند با رای هیات داوری به مرحله نهایی این جشنواره راه یافت. این رویداد روز گذشته در آیینی با حضور مدیرکل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان بوشهر در جم به کار خود پایان داد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان بوشهر در این آیین با گرامیداشت دهه مبارک فجر و سالگرد چهل و سومین سال پیروزی باشکوه انقلاب اسلامی گفت: دهه فجری منبعث از یک نگاه بود، بنابراین چه واژههایی به ذهن خود بیاوریم و بر زبان متبادر کنیم تا بتوانیم پیوندی با این نگاه برقرار کنیم.
عبدالرحیم افروغ در ادامه با تاکید بر اینکه در هر حیات و زیستبوم انسانی با جستوجو میتوانیم ببینیم که انسانها چگونه در هر بومی سرپناه خودشان را طراحی کردهاند، افزود: تعجب و تعمق در زیستبوم برای شناخت محیط پیرامون برای ایجاد پیوند هرچه بیشتر با آن لازمه گسترش و تعالی هر جامعه است. این تفکر و تعمق باعث ایجاد پیوندهای ناگسستنی میان فرهنگ و زیستبوم خواهد شد، پیوند بین فرهنگ و زیستبوم در واقع بیانگر سبک زندگی افراد و متعلقات هر جامعه است.
وی با اشاره به اینکه کالاها و محصولات فرهنگی سفیران فرهنگی زیست بوم است، بنابراین تلاش برای ایجاد کیفیت بیشتر در محصولات برای خود بهترین راه شناساندن فرهنگ و آداب و رسوم هر منطقه و جامعه است، تصریح کرد: احصای این مساله با انسانهای خلاق است؛ کسانی با نگاه خلاقانه و هنرمندانه بهترین معرف فرهنگ و هنر جامعه خود هستند و میتوانند با ارائه آثار با شاخصههای بومی و محلی ویترین فرهنگ خود باشند.
مدیرکل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان بوشهر در پایان با بیان اینکه یکی دیگر از مسائلی که در بحث تولید کالا و محصولات فرهنگی حائز اهمیت فراوان است، تلاش برای ایجاد بازارهای مناسب برای ارائه این محصولات و در واقع ایجاد برآیند مالی است، توضیح داد: توجه به این مساله کمک شایانی به اقتصاد با زیربنای فرهنگی میکند و میتواند بازار مناسبی را برای فعالان این حوزه ایجاد کند.
در ادامه این آیین که بهصورت محدود و با رعایت پروتکلهای بهداشتی برگزار شد، بیانیه هیات داوران این جشنواره که متشکل از رضا مختارزاده، موسی درویشی، هنگامه بهرامی، امرالله اسماعیلی، نسترن نوروزی، سلمان ناهید سلیمانی، قاسمی وحدت، سمیه عبدی بود، از سوی رضا مختارزاده به این شرح قرائت شد:
«هنر پایه مهم فرهنگ است. زبان گویا و سیمای زیبای فرهنگ بهشمار میآید. در عرصه فرهنگ کارآمدترین عرضه از سوی بخشهای مختلف هنری صورت میگیرد و چنین ابزاری بیتردید موفقیتآمیزترین رویکرد فرهنگی و کارکرد اقتصادی را در پی خواهد داشت. آنچه فرهنگ را ماندگار میکند، آفرینشهای هنری در رشتههای گوناگون است که ما به شکوه برگزاری دومین جشنواره کالا و محصولات فرهنگی «فیروزه» به میزبانی شهرستان جم با مدیریت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان بوشهر، توانستیم به دیده در هنرپردازی شاخصان آفرینش و تولید آثار هنری جهت عرضه در بازار فرهنگی و هنری ببینیم. این جشنواره فرصت مناسبی بود تا آفرینشگران آثار هنری در حوزه صنایع دستی، تذهیب، عروسکسازی و دیگر دستساختههای فرهنگی خود را محک بزنند و دستاورد هنریشان بتواند در بازار کالا و محصولات فرهنگی رقابتی درخور داشته باشند.
با کوشش هیات اجرایی جشنواره و ارزیابی داوران که معیارهای معینی هم در بخش شاخصهای تخصصی و هم در بعد فرهنگی آثار منظور شد، هنرمندان شرکتکننده با لحاظ معیارهای تولیدی چون مواد مناسب، فرم اثر، بهرهمندی از فناوری نو، سازگاری با محیط زیست، زیباییشناسی محصولات، بهرهگیری از نمادها و نشانههای تصویری و ارتباط با مخاطب کالای فرهنگی- هنری خود را عرضه کرده و همچنین با معیارهای فرهنگی آثار مانند اصالت روایت، بهرهگیری از شکلها و نشانههای تصویری، درک مخاطب، ترویج نمادهای ایرانی و اسلامی و ایجاد ارزش افزوده، قدرت تولیدات فرهنگیشان را در سطح بازار و عرضه آن بهصورت کالای قابل فروش به نمایش گذاشتند.
با وجود تعداد قابل توجه محصولات یعنی تحویل۶۱۶ اثر به دفتر جشنواره، داوران برگزیدگان خود را ضمن احترام به حضور همه شرکتکنندگان در یک سنجش معلوم طبق معیارهای عنوان شده انتخاب کردند که نوآوری و خلاقیت و فرم اثر و قابلیت عرضه کالا در اغلب آثار منتخب به چشم میآید. جا دارد با پشتیبانی از چنین محصولاتی جایگاه درخشان کالای فرهنگی را با معرفی صاحبان هنرمند آن به جامعه و فضای بازار و اشتغال و کارآفرینی ارج نهاد.
در پایان داوران جشنواره فیروزه ضمن سپاس فراوان از برگزارکنندگان این رخداد ارزشمند که توانستهاند همتی کارساز در معرفی و نمایش کالای فرهنگی به میزبانی شهرستان جم با تلاش اداره فرهنگ و ارشاداسلامی شهرستان جم و همچنین مدیریت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان بوشهر در میان آورند، از باب توجه امیدوار است آیندهنگری و برنامهریزی در این خصوص با وجود داشتن کارآفرینان و آفرینشگران فرهنگی بیش از پیش ما را در راستای درخشش آثار و محصولات استان بوشهر به موفقیت و ایجاد بازار کالای فرهنگی برساند.»
در بخش پایانی دومین جشنواره استانی کالاها و محصولات فرهنگی «فیروزه» برگزیدگان این دوره به تفکیک بخشها به این شرح اعلام شدند: بخش عروسک: نفر اول: زهرا حسنپور، نفردوم: راضیه سالمی و نفرسوم: بهصورت مشترک نجمه عزیزی و ساره اقتداری. شایستهتقدیر: زلیخا علیبابایی و عذرا خرسند.
بخش هدایای فرهنگی: نفر اول: یلدا جمالی، نفر دوم: لیلا صداقت و نفر سوم: بهصورت مشترک مریم کشکولی و حمید احمدی. شایسته تقدیر: فرنگیس خسروی و علیاکبر فداغ مسکن.
یادآوری میشود، دومین جشنواره استانی کالاها و محصولات فرهنگی «فیروزه» استان بوشهر در دو بخش عروسکسازی و هدایای فرهنگی برگزار شد و آثار رسیده به این رویداد بر اساس شاخصعمومی داوری شامل تولید آثار برای نخستینبار در سالهای پیش از برگزاری، دارای توان و قابلیت تاثیرگذاری در ارتقای سطح فرهنگی کشور، دارابودن ارزشهای همخوان با اهداف يادشده در فراخوان جشنواره، برخورداری از شکل، ساختار و محتوای متناسب با موضوعات جشنواره و همچنین شاخصهای تخصصی مثل بعد ابزاری آثار، کیفیت تولید (کیفیت ظاهری و بصری) و بعد فرهنگی آثار مورد داوری و بررسی قرار گرفتند.
جشنواره کالاها و محصولات فرهنگی فیروزه بستری مناسب برای رشد روزافزون محصولات فرهنگی به لحاظ هویتی و اقتصادی در جهان و تبدیل کالای فرهنگی به کالای استراتژیک خواهد بود از اینرو، این کالاها مورد توجه دولتها و حاکمیت قرار گرفته است. خوشبختانه پیشینه کهن تاریخی، فرهنگی و آداب و رسوم ایران بر کسی پوشیده نیست و در پرتو تمدن اسلامی همواره زمینهساز بالندگی دیگر ملتهای مسلمان بودهاند؛ اما در شرایط کنونی فرهنگ جهانی به پیروی از روند پرشتاب جهانی شدن به سوی فرهنگ غربی همگرا شده، بنابراین لزوم پاسداشت و برنامهریزی برای معرفی و احیای دستاوردهای فرهنگ اصیل ایرانی اسلامی بیش از پیش احساس میشود و برگزاری رویدادهایی با محوریت محصولات فرهنگی نقش شگرفی را در جهانیکردن محصولات و دستساختههای ایرانی که برآیندی از تفکر، ذوق، سلیقه، هنر و زیست ایرانیان است، ایفا میکند.
