کاهش هزینهها، برگ برنده نیروگاههای حرارت متمرکز خورشیدی در دهه آینده
به گزارش بامداد 24 از ساتبا، دکتر مهدی کربلایی، پژوهشگر حوزه انرژی، در نشست تخصصی «تحلیل و بررسی زمینههای توسعه بهرهگیری از نیروگاههای حرارت متمرکز خورشیدی (CSP) در ایران» با تشریح مبانی فنی این فناوری اظهار کرد: نیروگاههای حرارت متمرکز خورشیدی از طریق متمرکزسازی تابش خورشید و تبدیل آن به انرژی حرارتی، امکان تولید برق را از طریق سیکلهای توان فراهم میکنند و از این منظر تفاوت اساسی با نیروگاههای فتوولتائیک دارند.
وی با اشاره به قابلیت تلفیق این فناوری با سایر منابع انرژی افزود: یکی از مهمترین مزیتهای نیروگاههای CSP، امکان ترکیب با نیروگاههای فسیلی و تجدیدپذیر موجود و همچنین بهرهگیری از سامانههای ذخیرهسازی حرارتی است که میتواند به افزایش قابلیت اطمینان شبکه برق کمک کند.
کربلایی در ادامه با تشریح فناوریهای مختلف CSP گفت: نیروگاههای سهموی خطی، برج توان، فرنل و دیش سهموی از مهمترین فناوریهای توسعهیافته در این حوزه به شمار میروند که در میان آنها، نیروگاههای سهموی خطی بیشترین سهم ظرفیت نصبشده جهان را در اختیار دارند.
وی نقش ذخیرهسازی حرارتی را یکی از عوامل کلیدی توسعه این فناوری دانست و تصریح کرد: امکان ذخیره انرژی بهصورت حرارتی و تولید برق در ساعات غیرتابشی، ویژگی متمایز نیروگاههای CSP در مقایسه با بسیاری از فناوریهای تجدیدپذیر است و میتواند به افزایش پایداری شبکه برق منجر شود.
این پژوهشگر حوزه انرژی همچنین به فناوریهای انتقال و ذخیره حرارت در این نیروگاهها اشاره کرد و گفت: روغنهای حرارتی، نمکهای مذاب و سایر سیالات انتقال حرارت هر یک دارای مزایا و محدودیتهای فنی، اقتصادی و زیستمحیطی هستند و انتخاب آنها به نوع فناوری و شرایط بهرهبرداری بستگی دارد.
کربلایی با اشاره به روندهای جهانی توسعه نیروگاههای حرارت متمرکز خورشیدی اظهار کرد: برآوردهای بینالمللی از افزایش ظرفیت نصبشده این نیروگاهها در دهه آینده، بهویژه در چین و برخی کشورهای خاورمیانه، حکایت دارد.
وی با تشریح نتایج مطالعات تطبیقی انجامشده در این پروژه افزود: کشورهای اسپانیا، چین، آمریکا، امارات متحده عربی و آفریقای جنوبی بهعنوان نمونههای شاخص توسعه CSP مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج این مطالعات نشان میدهد موفقیت این کشورها بیش از هر عامل دیگری به وجود سیاستهای حمایتی پایدار، برنامهریزی بلندمدت و توسعه سامانههای ذخیرهسازی وابسته بوده است.
به گفته وی، تجربه اسپانیا نشان میدهد حمایتهای مؤثر دولتی میتواند به توسعه سریع این فناوری منجر شود، در حالی که کاهش این حمایتها روند رشد را متوقف میکند. همچنین تجربه چین بیانگر نقش تعیینکننده برنامهریزی مرحلهای، توسعه نیروگاههای پایلوت و الزام به استفاده از سامانههای ذخیرهسازی در گسترش نیروگاههای حرارت متمرکز خورشیدی است.
کربلایی تأکید کرد: شناخت روندهای جهانی، فناوریهای برتر، مدلهای حمایتی و تجربه کشورهای پیشرو میتواند مبنای مناسبی برای تصمیمگیری درباره آینده توسعه نیروگاههای CSP در ایران و تدوین سیاستهای حمایتی در این حوزه باشد.
در این نشست همچنین محورهایی برای تکمیل مسیر توسعه فناوری نیروگاههای حرارت متمرکز خورشیدی در کشور مطرح شد که از جمله آنها میتوان به بررسی نقش مراکز تحقیقاتی و آزمایشگاههای ملی چین، مطالعه الگوهای شکلگیری و رشد شرکتهای فناور فعال در زنجیره ارزش این صنعت، تحلیل سازوکارهای انتقال فناوری و تجاریسازی دستاوردهای پژوهشی، ارزیابی ظرفیت ساخت داخل تجهیزات کلیدی و بررسی مدلهای تأمین مالی و سرمایهگذاری در پروژههای CSP اشاره کرد.
در ادامه این نشست اعلام شد اگرچه در حال حاضر هزینه ترازشده انرژی در نیروگاههای CSP از نیروگاههای فتوولتائیک بیشتر است، اما براساس گزارشهای بینالمللی، این فناوری بیشترین میزان کاهش هزینه ترازشده انرژی را در سالهای اخیر تجربه کرده است. بر این اساس، تدوین سازوکارهای فنی، اقتصادی و مالی متناسب با ظرفیتهای منحصربهفرد CSP میتواند زمینه افزایش جذابیت اقتصادی این فناوری را فراهم کند.
نشست تخصصی «تحلیل و بررسی زمینههای توسعه بهرهگیری از نیروگاههای حرارت متمرکز خورشیدی در ایران» به میزبانی سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق (ساتبا) و با حضور جمعی از استادان دانشگاه، پژوهشگران، متخصصان صنعت انرژی و فعالان بخش خصوصی در پژوهشگاه نیرو برگزار شد. این نشست در راستای تکمیل مطالعات تدوین «رهنگاشت توسعه فناوری نیروگاههای حرارت متمرکز خورشیدی» و بهرهگیری از دیدگاههای خبرگان برای نهاییسازی این سند راهبردی برگزار شد.
